Czwartek, 26 październik 2017 r.
Ewarysta, Lucyny, Lutosławy
wyszukaj na stronie:   
You need to upgrade your Flash Player This is replaced by the Flash content.
Coraz bardziej wzrastać w łasce oto cel życia naszego. A prowadzi nas „Łaski pełna” Maryja.

bł. S.W. Frelichowski
1% podatku dla Caritas Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego ORDYNARIAT POLOWY WP na FACEBOOK
Opracowania
2008-08-31
Historia, struktura, organizacja i sposób współpracy Ordynariatu Polowego z siłami zbrojnymi oraz strukturami diecezjalnymi (Bp prof. dr hab. Tadeusz Płoski UWM)
Tradycje służby duszpasterskiej w Wojsku Polskim; Duszpasterstwo wojskowe w II Rzeczypospolitej; Duszpasterstwo wojskowe po II wojnie światowej; Przywrócenie Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego; Struktura organizacyjna; Żołnierze polscy w misjach
Tradycje służby duszpasterskiej w Wojsku Polskim
                Duszpasterstwo wojskowe w formie zorganizowanej, ujętej ramami przepisów, pojawiło się w armii polskiej u schyłku XVII wieku. Tradycja pracy kapelańskiej wśród żołnierzy była jednak znacznie starsza. Stałe duszpasterstwo wojskowe wprowadził do armii polskiej Sejm Warszawski z 1690 roku, ustanawiając 36 etatowych kapelanów. Opłakany stan finansów Rzeczypospolitej za czasów saskich nie pozwolił na zwiększenie liczby etatów ani na reorganizację służby duszpasterskiej. Powolne reformy wprowadzone przez Czartoryskich od 1764 roku zmieniły niewiele. W przeddzień Sejmu Czteroletniego w wojsku polskim i litewskim służyło 43 kapelanów.
                W postanowieniach Sejmu Wielkiego z 30 kwietnia 1791 i 22 maja 1792 roku przewidziano 62 etaty kapelańskie dla pułków piechoty, kawalerii i gwardii. Duszpasterstwo wojskowe odtworzono w Księstwie Warszawskim przydzielając sześćdziesięciotysięcznej armii 36 kapelanów. Jeszcze bardziej została zorganizowana i rozbudowana służba duszpasterska w dobie Królestwa Kongresowego. Wydano szczegółowe instrukcje ustalające hierarchię i obowiązki kapelanów.
                W powstaniu listopadowym wzięło udział 22 kapelanów zawodowych, co przy znacznej rozbudowie armii było liczbą daleko niewystarczającą. Kilkudziesięciu księży i zakonników zgłosiło się ochotniczo do szeregów, by pełnić obowiązki duszpasterskie na froncie.
                Powstanie styczniowe nie stworzyło warunków do formowania etatowych jednostek wojskowych i zorganizowania stałej służby duszpasterskiej. W rzeczywistości w powstaniu 1863 roku rolę kapelanów pełniło duchowieństwo cywilne, udzielając walczącym opieki duszpasterskiej, a często i pomocy materialnej.
                Swoich kapelanów miały także większe garnizony cesarstwa niemieckiego, natomiast władze carskie utrzymywały w armii ok. 20 kapelanów katolickich na terenie Rosji oraz 5-9 w Królestwie.
                Służbę duszpasterską organizowano także w formacjach polskich powstających podczas I wojny światowej. Wykształciła się wówczas kadra kilkunastu kapelanów znających dobrze specyfikę służby wojskowej.
Duszpasterstwo wojskowe w II Rzeczypospolitej
                Powstaniu państwa polskiego i wojska narodowego towarzyszyło organizowanie duszpasterstwa wojskowego. 9 listopada 1918 roku ówczesny kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych, płk Jan Wroczyński, w porozumieniu z Arcybiskupem Warszawskim Aleksandrem Kakowskim, powołal do życia Konsystorz Polowy. Władze wojskowe zabiegały równocześnie o ustanowienie biskupstwa polowego, co znajdowało przychylny oddźwięk w Episkopacie Polski. Wreszcie dnia 5 lutego 1919 roku wizytatora apostolski mons. Ratti poinformował o utworzeniu przez Stolicę Apostolską Biskupstwa Polowego. Pierwszym biskupem polowym został mianowany przez papieża Benedykta XV – ks. dr Stanisław Gall – biskup pomocniczy warszawski.
                Stosunek państwa do Kościoła i innych wyznań religijnych regulowały w okresie II Rzeczypospolitej ustawy konstytucyjne z 1921 i 1935 roku wraz z aktami wykonawczymi. Natomiast stosunek państwa wyłącznie do Kościoła katolickiego we wszystkich trzech obrządkach określał Konkordat z 1925 roku i inne akty prawne wydane po jego ratyfikacji. Dla katolickiego duszpasterstwa wojskowego zasadnicze znaczenie miał Statut z 27 lutego 1926 roku.
                Katolickie duszpasterstwo wojskowe w okresie międzywojennym zatrudniało ok. 250 kapelanów etatowych – było to następstwem decyzji Episkopatu Polski z 1919 roku, by do wojska skierować do 5% księży. W relacji do potrzeb, zadań duszpasterskich, wychowawczych, oświatowych i administracyjnych, nie zawsze była to liczba wystarczająca.
                Następca arcybiskupa Galla na Biskupstwie Polowym – biskup Józef Gawlina kontynuował dzieło swego poprzednika. Dużo uwagi poświęcał organizacjom religijno-kościelnym na terenie parafii wojskowych. Domagał się, aby kazania głoszone przez kapelanów uwzględniały potrzeby i poziom nie tylko żołnierzy, ale i rodzin wojskowych. Wzorem swego poprzednika kierował do żołnierzy odezwę wigilijną.            
                Organem wykonawczym biskupa polowego była Kuria Biskupia Wojsk Polskich, która pełniła równocześnie funkcję łącznika z odpowiednimi agendami Sztabu Generalnego w zakresie organizacji, mobilizacji, zaopatrzenia i ewidencji personalnej. Dekretem z dnia 14 kwietnia 1926 roku erygowany został także Sąd Biskupi Wojsk Polskich.
                Stosownie do podziału kraju na dziesięć Okręgów Generalnych (później Okręgów Korpusów) katolicka służba duszpasterska podzielona została na dziesięć dekanatów, z których każdy posiadał trzy rejony duszpasterskie. Marynarka wojenna posiadała odrębny dekanat, później także KOP.
                Kapelani zapisali ofiarną i piękną kartę w czasie II wojny światowej, poczynając od Kampanii Wrześniowej; towarzyszyli żołnierzowi polskiemu na wszystkich frontach, w partyzantce, w Powstaniu Warszawskim, w konspiracji i obozach jenieckich. Wszędzie zapewniali posługę duszpasterską. Uczestniczyli także w akcjach społecznych, charytatywnych, współpracowali z organizacjami wychowawczo-oświatowymi, łagodzili konflikty, spieszyli z pomocą ludności cywilnej, Wpajali patriotyzm, miłość Ojczyzny, oddanie sprawie narodowej. Do życia wojska wnosili wartości moralne i etyczne pomagające przetrwać najtrudniejsze chwile i uchronić się przed ślepą nienawiścią do przeciwnika. Wielu z nich, jak błogosławiony ks. kmdr Władysław Miegoń, poniosło śmierć męczeńską.
Duszpasterstwo wojskowe po II wojnie światowej
                Po zakończeniu działań wojennych opiekę duszpasterską nad oficerami i żołnierzami Wojska Polskiego w kraju objęli kapelani 1 i 2 Armii WP. Pozostawali oni w ścisłej zależności od Ministerstwa Obrony Narodowej. Zwierzchnikiem kapelanów był generalny dziekan Wojska Polskiego mianowany przez ministra Obrony Narodowej. Państwo również uprawiało politykę faktów dokonanych, Powoływano kapelanów wojskowych bez pytania o to stosownych władz kościelnych> Często mianowano kapelanami kapłanów suspendowanych lub takich, z którymi biskupi mieli poważne kłopoty. Broniąc się przed taka praktyka władz państwowych, Episkopat Polski wydał 19 marca 1948 roku komunikat w sprawie duszpasterstwa wojskowego, nakazujący uzyskiwanie przez kapelanów jurysdykcji od ordynariuszy diecezji, na których terenie pracują.
                Przez wiele lat władze PRL traktowały istnienie Generalnego Dziekanatu WP jako jedną z oznak rzekomej tolerancji i swobód religijnych w Polsce. Równocześnie jednak starano się ograniczyć do minimum kontakty kapelanów z żołnierzami. Nie było mowy o regularnym odprawianiu Mszy św. dla wojska. Chodzenie do kościoła w mundurze, ochrzczenie dziecka lub przystąpienie do I Komunii św. groziło wstrzymaniem awansu przez nadgorliwych przełożonych. Jeszcze w latach osiemdziesiątych niektórzy oficerowie polityczni „specjalizowali się| w sporządzaniu list rodzin wojskowych kultywujących praktyki religijne.
                Represyjny charakter wobec Kościoła miała również służba wojskowa kleryków. Przerywano im studia i poddawano indoktrynacji, której celem miało być porzucenie kapłaństwa. W latach 1959-1980 w Wojsku Polskim służbę pełniło 2753 alumnów, spośród których 12 po latach otrzymało sakrę biskupią.
                A jednak mimo bardzo ograniczonych możliwości działania, wielu kapelanów starało się, choć sporadycznie, docierać do żołnierzy, otaczać opieką kościoły garnizonowe, zachować tradycję obecności kapłana w Wojsku Polskim.
Przywrócenie Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego
                Gwałtowne przemiany społeczno-polityczne w Polsce w latach 1989 – 1990 stworzyły warunki sprzyjające przywróceniu Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego. Ojciec Święty Jan Paweł II wydał 21 stycznia 1991 roku dekret przywracający Ordynariat Polowy oraz bullę w sprawie nominacji ks. prałata dr Sławoja Leszka Głódzia na Biskupa Polowego. Statut Ordynariatu Polowego , przyjęty przez Konferencję Episkopatu Polski, został zatwierdzony przez Stolicę Apostolską i wszedł w życie dnia 28 lutego 1991 roku. Wzorowany jest na statucie z 1926 roku oraz Konstytucji Apostolskiej „Spirituali militum curae” z 21 kwietnia 1986 roku. Konstytucja Apostolska stanowi integralną część kościelnego prawa powszechnego, statut zaś pozostaje elementem kościelnego prawa partykularnego.
                Zgodnie z dekretem Nuncjatury Apostolskiej w Warszawie Ordynariat Polowy rozpoczął swoje funkcjonowanie od dnia 21 stycznia 1991 roku. Konsekracja Biskupa Polowego odbyła się na Jasnej Górze 23 lutego 1991 roku, a następnego dnia Biskup Polowy odbył uroczysty ingres do Katedry Polowej Wojska Polskiego w Warszawie.
                Ordynariat Wojskowy (Polowy), zgodnie z normami zawartymi w Statucie jest okręgiem kościelnym zrównanym prawnie z diecezją, posiadającym własnego Biskupa Polowego. Należą do niego katolicy: a) żołnierze zawodowi, ich współmałżonkowie, dzieci, także pełnoletnie, o ile mieszkają w domu rodziców oraz dzieci i krewni zamieszkujący razem z nimi; b) żołnierze w czynnej służbie wojskowej (niezawodowi), w czasie pełnienia tej służby; c) pracownicy cywilni, zatrudnieni na stałe w jednostkach (instytucjach) wojskowych oraz w domach prywatnych osób pełniących zawodową służbę wojskową; d) uczniowie szkół wojskowych; e) zatrudnieni lub przebywający w szpitalach wojskowych, w domach starców i w podobnych instytucjach wojskowych; f) członkowie instytutów zakonnych i wierni świeccy zatrudnieni na stałe przez Ordynariusza Polowego lub za jego zgodą.
                Biskupa Polowego w Polsce mianuje w sposób nieskrępowany Ojciec Święty. Kandydatów na ten urząd przedstawia Ojcu Świętemu Nuncjusz Apostolski w Polsce po uprzedniej konsultacji kompetentnych władz kościelnych i rządowych. Biskup Polowy cieszy się prawami biskupa diecezjalnego i wchodzi w skład Konferencji Episkopatu.  Posiada własną władzę zwyczajną, forum wewnętrznego i zewnętrznego, ustawodawczą i sądowniczą, ale personalną, czyli odnoszącą się do określonej kategorii osób, wykonywaną zarazem kumulatywnie z biskupami miejscowymi.
Prezbiterium Ordynariatu Polowego tworzą duchowni diecezjalni i zakonni inkardynowani do Ordynariatu lub wykonujący dla dobra tegoż jakiś stały obowiązek (por. kan. 498 §1, n.2).
Biskup Polowy sprawuje duszpasterstwo wspomagany przez dziekanów, których sam mianuje zgodnie z potrzebami pastoralnymi oraz przez kapelanów spełniających swe funkcje we własnych kościołach garnizonowych albo korzystających, na zasadzie umowy, z kościołów i pomieszczeń wynajętych, lub na terenach wojskowych, jak koszary, poligony itp. Kapelanów wojskowych mianuje i odwołuje Biskup Polowy zgodnie z przepisami prawa kościelnego.
                Gdy chodzi o sprawy sądowe wiernych Ordynariatu Polowego w Polsce, to kompetentnym trybunałem I instancji jest Trybunał Metropolitalny w Warszawie, apelacyjnym zaś – Trybunał Metropolitalny w Gnieźnie.
Struktura organizacyjna
                Biskup Polowy zorganizował strukturę diecezjalną w Ordynariacie Polowym na terenie całego kraju. Utworzył Kurię Polową złożoną z wikariusza generalnego, 4 wikariuszy biskupich, kanclerza i notariusza oraz rady kapłańskiej, duszpasterskiej i do spraw ekonomicznych. Pomocą służy mu także kolegium konsultorów. Kuria Polowa posiada trzy oddziały: administracji kościelnej, duszpasterski i administracji wojskowej. Ordynariat Polowy posiada także w Kurii redakcję, która wydaje dwutygodnik „Nasza Służba”.
                Aktualnie w skład struktury Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego wchodzą następujące dekanaty:
- Dekanat Wojsk Lądowych;
- Pomorski Dekanat Wojskowy;
- Śląski Dekanat Wojskowy;
- Krakowski Dekanat Wojskowy;
- Warmińsko-Mazurski Dekanat Wojskowy;
- Warszawski Dekanat Wojskowy;
- Dekanat Sił Powietrznych;
- Dekanat Sił Powietrznych Południe;
- Dekanat Sił Powietrznych Północ;
- Dekanat Marynarki Wojennej;
- Dekanat Żandarmerii Wojskowej;
- Dekanat Wojsk Specjalnych;
- Dekanat Straży Granicznej;
- Dekanat Biura Ochrony Rządu;
- Dekanat Duszpasterstwa Wojskowego Kościoła Greckokatolickiego.
Etat obsady personalnej Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego przedstawia się następująco:
- Ordynariusz Wojskowy /Biskup Polowy;
- Wikariusz Generalny – Zastępca Biskupa Polowego;
- Pomocnik Biskupa Polowego Ds. Administr. Wojsk;
- Wikariusz Biskupi – Koordynator Ds. Księży Dziekanów;
- Wikariusz Biskupi – Koordynator Ds. Kontyngentów Wojskowych;
- Wikariusz Biskupi – Koordynator Ds. Weteranów i Kombatantów;
- Wikariusz Biskupi – Koordynator Ds. Pomocy Charytatywnej;
- Kanclerz;
- Kapelan przy Urzędzie Prezydenta RP;
- Oddział Administracji Kościelnej: Szef Oddziału, podoficer specjalista, 2 samodzielnych referentów, 2 referentów;
- Oddział Duszpasterski: Szef Oddziału, 3 starszych specjalistów, specjalista, 4 księży kapelanów;
- Redakcja „Nasza Służba”: Redaktor Naczelny, zastępca redaktora naczelnego, starszy redaktor – sekretarz redakcji,, starszy redaktor, redaktor;
- Oddział Organizacyjno-Administracyjny: Szef Oddziału, Radca prawny;
- Wydział Ekonomiczno-Finansowy: Szef Wydziału – zastępca Szefa Oddziału, starszy specjalista, samodzielny referent, 2 starszych referentów;
- Wydział Organizacyjno- Personalny: Szef Wydziału, specjalista – pełnomocnik ds. ochrony informacji niejawnych, młodszy specjalista, starszy specjalista, specjalista;
- Wydział Infrastruktury i Gospodarki Materiałowej: Szef Wydziału, oficer, starszy technik – teleinformatyk, samodzielny referent;
- Kancelaria Jawna: Kierownik kancelarii.
Razem w etacie: wojskowych – 23, pracowników wojska - 14
                Etat personalny gdy chodzi o księży kapelanów w Diecezji Wojskowej wygląda następująco:
Ksiądz kapelan – dziekan        - 6
Ksiądz kapelan rejonu             - 10
Ksiądz kapelan – proboszcz     - 43
Ksiądz kapelan administrator -  49
Ksiądz kapelan - wikariusz starszy           - 17
Ksiądz kapelan – wikariusz      - 13
Ksiądz kapelan – wikariusz młodszy        - 10
Ksiądz kapelan        - 7

Oficerów starszych 114:
pułkownik               - 22
podpułkownik          -  43
major       -  49

Oficerów młodszych                - 40:
kapitan    - 17
porucznik                - 13
podporucznik          - 10

Razem oficerów       - 154
Wyższe Seminarium Duchowne
Po uzgodnieniu Biskupa Polowego z Metropolitą Warszawskim alumni Ordynariatu Polowego mogą odbywać studia seminaryjne w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym św. Jana Chrzciciela w Warszawie. Biskup Polowy mianował referenta do spraw alumnów Wyższego Seminarium Duchownego oraz ojca duchownego. Alumni Wojskowego Seminarium, których aktualnie jest 8, pod względem formalno-prawnym traktowani są jako studenci-podchorążowie uczelni wojskowych (Wojskowa Akademia Techniczna). Następstwem tego jest, że na początku studiów w Seminarium składają przysięgę wojskową, przechodzą przeszkolenie wojskowe, otrzymują żołd i umundurowanie. Bezpośrednio po otrzymaniu święceń kapłańskich promowani są na pierwszy stopień oficerski (podporucznik). Alumnom, którzy wstąpili do Seminarium po ukończeniu wyższych szkół oficerskich i są w stopniu podporucznika (aktualnie jest ich 3), zalicza się okres studiów w Seminarium do wysługi lat i okresów awansowych ( są zatrudnieni na etacie oficerskim zbiorczym w Ordynariacie Polowym i otrzymują pensje).
Akcja Katolicka
Konsekwencją tego, że Ordynariat Polowy posiada osobowość prawną, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej nadał (Rozporządzenie z dnia 28 czerwca 1999 roku) osobowość prawną Akcji Katolickiej Ordynariatu Polowego z siedzibą w Warszawie. Jest ona stowarzyszeniem publicznym katolików świeckich wojska, którzy w sposób zorganizowany bezpośrednio współpracują z Biskupem Polowym i kapelanami w realizacji życia apostolskiego Kościoła.
Caritas
Posiadając osobowość prawną prawa państwowego (art. 7 Ustawy z 17 V 1989 r.) nie jest ona jednak instytucją wojskową. Realizuje cele i zadania określone w Statucie. W Ordynariacie Polowym utworzono 93 Garnizonowe Zespoły Wojskowej Caritas ( w tym 8 Akademickich), które pełnią dzieła miłosierdzia oraz organizują wśród wojskowych pomoc humanitarną i charytatywną dla potrzebujących w kraju i za granicą (konwoje do Bośni, Kosowa, Litwy, Białorusi, Ukrainy, Turcji i Czeczenii). Z drugiej strony Caritas niesie pomoc dla potrzebujących rodzin wojskowych , zwłaszcza wielodzietnych, poprzez organizowanie obozów i kolonii dla dzieci i młodzieży (ponad 3 000 w ciągu roku) oraz bezpłatne wydawanie posiłków.
                Na podstawie dekretu Kongregacji ds. Duchowieństwa Stolicy Apostolskiej z dnia 21 stycznia 2006 roku została utworzona Kapituła Katedralna Ordynariatu Polowego w Polsce. Ponadto Biskup Polowy Wojska Polskiego erygował swoim dekretem z dnia 31 maja 2007 roku Kapitułę Kanonicką przy Bazylice Mniejszej p.w. św. Elżbiety we Wrocławiu.
Żołnierze polscy w misjach pokojowych
                Stały, aktywny udział Wojska Polskiego w międzynarodowych wysiłkach na rzecz przywracania i utrzymania pokoju w różnych częściach świata ma już blisko półwieczną tradycję.
                Obecnie misje pokojowe zarówno ONZ jak i NATO to nie tylko operacje o charakterze czysto militarnym, mające za zadanie nadzorowanie zawieszenia broni, rozdzielanie zwaśnionych stron i utrzymywanie stref buforowych. Misje pokojowe stały się podstawą do działań humanitarnych i politycznych na terenach objętych konfliktem.
Aktualnie polscy żołnierze służą w następujących misjach pokojowych i stabilizacyjnych:
- Polski Kontyngent Wojskowy UNDOF (United Nations Disengagement Observer Force) w Syrii;
- Polski Kontyngent Wojskowy UNIFIL (United Nations Inetrim Force in Lebanon) w Libanie;
- Polski Kontyngent Wojskowy w ramach UNPROFOR (United Nations Protection Force) w byłej Jugosławii - (IFOR – Implementation Force, SFOR – Stabilisation Force, AFOR -Albanian Force, SFOR,EUFOR – Bośnia I Hercegowina);
- Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Międzynarodowych KFOR (Kosovo Force) w Kosowie;
- Polski Kontyngent Wojskowy wchodzący w skład Sił Sojuszniczych w Islamskim Państwie Afganistanu, Republice Tadżikistanu i Republice Uzbekistanu w ramach operacji ENDURING FREEDOM (Trwała Wolność);
- Polski Kontyngent Wojskowy w składzie Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych w Republice Iraku;
- Wielonarodowa Brygada Sił Szybkiego Rozwinięcia ONZ - SHIRBRIG;
- Polskie Duszpasterstwo Wojskowe dla Polskiego Przedstawicielstwa Wojskowego przy Komitecie Wojskowym Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (SHAPE – Supreme Allied Headquarters Allied Powers Europe, AFNORTH – Regional Headquarters Allied Forces North Europe);
- Misja Pokojowa UE w Czadzie;
- Wielonarodowy Korpus Północ-Wschód w Szczecinie;
- Litewsko-Polski Batalion Sił Pokojowych;
- Polsko-Ukraiński Batalion Sił Pokojowych.
Warto dodać, że od 2002 roku istniała przez pięć lat Polsko-Czesko-Słowacka Brygada w Topolczanach.
We wszystkich tych formacjach i misjach pokojowo-stabilizacyjnych żołnierzom polskim towarzyszą księża kapelani 
Regulacje prawne duszpasterstwa wojskowego 
                Katolickie duszpasterstwo wojskowe zostało uregulowane następującymi dokumentami prawnymi:
- Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą z dnia 28 lipca 1993 roku (art. 16 „O duszpasterstwie wojskowym);
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (art. 25, 48, 53);
- Ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania z dnia 17 maja 1989 roku (art. 2, 4, 19, 21);
- Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 maja 1989 roku (art. 7, 8, 25 - 29 „Duszpasterstwo wojskowe i służba wojskowa osób duchownych”);
- Statut Ordynariatu Wojskowego czyli Polowego w Polsce (Dziennik Rozkazów Wojskowych Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 12 lutego 1991 roku, poz. 113);
-
Zarządzenie nr 72/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 kwietnia 1994 roku w sprawie organizacyjnego usytuowania Ordynariatu Polowego w resorcie obrony narodowej oraz współpracy organów wojskowych z Ordynariatem Polowym;
- Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego WP nr 32/ORG z dnia 1 czerwca 1994 roku w sprawie szczegółowych zasad współpracy dowódców wojskowych z katolickim duszpasterstwem wojskowym;
- Decyzja nr 326/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 sierpnia 2006 roku w sprawie organizacyjnego usytuowania Ordynariatu Polowego w resorcie obrony narodowej oraz współpracy organów wojskowych z Ordynariatem Polowym (Dziennik Urzędowy MON z 2006 r. Nr 16, poz. 202).
Ordynariat Polowy, będący personalną jednostką organizacyjną Kościoła Katolickiego, wchodzi w skład   resortu obrony narodowej, jako jednostka organizacyjna nadzorowana przez Ministra Obrony Narodowej.
Realizuje on w resorcie obrony narodowej zadania duszpasterskie, zgodnie z prawem kanonicznym i statutem zatwierdzonym w dniu 21 stycznia 1991 r. przez Stolicę Apostolską, oraz w oparciu o uzgodnione z właściwymi dowódcami poszczególnych szczebli organizacyjnych resortu obrony narodowej zamierzenia duszpasterskie, ujmowane w „Planie zasadniczych przedsięwzięć Ministerstwa Obrony Narodowej".
W zakresie doboru osób na stanowiska kapelanów wojskowych oraz powierzania funkcji kapelanów wojskowych na wszystkich szczeblach organizacyjnych resortu obrony narodowej, jak również w doborze metod pracy i programów duszpasterskich, Ordynariat Polowy jest samodzielny.
Powoływanie kapelanów wojskowych i zwalnianie ich z zawodowej służby wojskowej oraz wyznaczanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, odbywa się na wniosek Biskupa Polowego Wojska Polskiego, według zasad określonych w przepisach o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Biskup Polowy Wojska Polskiego kieruje kapelana wojskowego do realizacji zadań duszpasterskich na podstawie dekretu, którego wzór stanowi załącznik do decyzji. O podjętej decyzji (skierowaniu) Biskup Polowy informuje dyrektora komórki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej właściwej do spraw kadr oraz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.
Przełożonym dyscyplinarnym w stosunku do kapelanów wojskowych Ordynariatu Polowego, w zakresie przestrzegania przepisów służby wojskowej, jest Biskup Polowy Wojska Polskiego.
Użytkowanie obiektów o charakterze sakralnym przez poszczególne parafie wojskowe i ośrodki duszpasterskie, a także zabezpieczenie logistyczne ich funkcjonowania odbywa się na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
Kapelanom   wojskowym   przysługuje   na   czas   pełnienia   służby,   prawo do zakwaterowania na zasadach określonych w ustawie z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 98 i Nr 132, poz. 1110 oraz z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711).
Współdziałanie organów wojskowych z Ordynariatem Polowym odbywa się na zasadzie współpracy i wzajemnego wspierania się w realizacji zadań na szczeblu:
1) Ministerstwa Obrony Narodowej - z Biskupem Polowym Wojska Polskiego, Wikariuszem Generalnym i Wikariuszami Biskupimi;
2) rodzaju Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - Dowództwa Garnizonu Warszawa, Komendy Głównej Żandarmerii Wojskowej, okręgów wojskowych (korpusów) z Dziekanem;
3) pozostałych jednostek organizacyjnych resortuobrony narodowej - z kapelanami wojskowymi.
Dowódcy (szefowie, komendanci, dyrektorzy) poszczególnych szczebli organizacyjnych resortu obrony narodowej:
1) podejmują niezbędne czynności, w celu zapewnienia -odpowiednich warunków do wykonywania przez kapelanów wojskowych praktyk i posług religijnych oraz korzystania z tych posług przez żołnierzy i pracowników resortu obrony narodowej w kierowanych jednostkach i komórkach organizacyjnych;
2) umożliwiają wszystkim osobom pełniącym służbę wojskową, pracownikom resortu obrony narodowej, ich rodzinom, emerytom wojskowym, kombatantom i weteranom, swobodę spełniania, zależnie od ich woli, praktyk religijnych, w tym w szczególności:
     a) swobodę kontaktowania się z kapelanem wojskowym,
     b) uczestniczenie w Mszy Świętej w niedziele i święta oraz w innych zwyczajowych praktykach religijnych organizowanych w kościołach garnizonowych lub niegarnizonowych,
     c) udział w nabożeństwach i uroczystościach patriotyczno-religijnych;
3) stwarzają kapelanom wojskowym optymalne warunki do wykonywania zadań duszpasterskich w rejonie działania jednostek wojskowych oraz zasięgają opinii kapelana wojskowego w sprawach organizacji posług religijnych;
4) zapewniają kapelanom wojskowym uczestnictwo w naradach i odprawach poświęconych stanowi dyscypliny i stosunków międzyludzkich w jednostce wojskowej oraz informują kapelanów wojskowych o niekorzystnych zjawiskach występujących w tym zakresie,
5) umożliwiają kapelanom wojskowym kształtowanie w środowisku wojskowym pożądanych postaw moralnych, patriotycznych oraz - w zależności od potrzeb żołnierzy - religijnych;
6) uwzględniają w planach szkolenia zajęcia z etyki normatywnej.
W sytuacjach szczególnych - w czasie ćwiczeń i szkoleń poligonowych – posługi religijne są organizowane przez kapelanów wojskowych w wyznaczonym przez dowódcę miejscu w rejonie rozmieszczenia jednostki wojskowej.
Szczegółową strukturę organizacyjną Ordynariatu Polowego - na wniosek Biskupa Polowego - określa etat zatwierdzony przez Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (§ 2 ust. 3 72/MON).
Pozycja prawna kapelanów
Przepisy prawne dotyczące kapelanów wojskowych są takie same jak w odniesieniu do innych żołnierzy zawodowych (Ustawa o słuzbie wojskowej żołnierzy zawodowych z 30 czerwca 1970 roku wraz z przepisami Rozporządzenia MON z dnia 19 grudnia 1996 roku). Takie rozwiązanie z punktu widzenia Kościoła posiada swoje pozytywy i negatywy. Do pozytywów należy to, że otrzymują pensje, wynagrodzenie, mają prawo do mieszkania służbowego, ubezpieczenia, nabywają prawa do emerytury ewentualnie renty.
Zwalnia to wszystko Biskupa Polowego z troski o zabezpieczenie bytowe duchowieństwa.
                W ramach przyznawanych corocznie Ordynariatowi Polowemu środków finansowych z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej, część ich przeznaczana jest na wydatki osobowe kapelana (wynagrodzenia, sorty mundurowe, przejazdy służbowe) i rzeczowe (paramenty liturgiczne, materiały i sprzęt biurowy itp.).
                Zrównanie pozycji prawnej kapelana z oficerem zawodowym ma ten negatywny skutek, że ogranicza swobodę Biskupa Polowego w dokonywaniu zmian stanowisk. Zgodnie z obowiązującym prawem wojskowym nie można bez zgody oficera przenieść go na stanowisko niższe np. z etatu podpułkownika na etat majora. To samo zachodzi w kwestiach uposażeniowych.
                Kolejnym mankamentem jest fakt, że kapelani rozpoczynają swoją posługę w Ordynariacie jako oficerowie kontraktowi, albowiem nie mają ukończonych odpowiednich uczelni wojskowych. W trakcie 5 - letniego kontraktu nie można im zmienić stanowiska, ani miejsca pracy. Środkiem zaradczym na tak sztywną regulację prawną jest tu posłuszeństwo kanoniczne, do którego w praktyce Biskup Polowy nie był zmuszony się uciekać.
                Przy naborze nowych kapelanów stosuje się również zgodnie z wymogami Ustawy kryteria wiekowe (do 35 lat), zdrowotne i inne.
                Od kapelanów zawodowych (154) należy odróżnić kapelanów pomocniczych (14), których pozycja prawna jest odmienna. Zatrudnieni oni są jako pracownicy cywilni, przeważnie na 1/2 etatu, w tych jednostkach w których liczba żołnierzy jest niewielka. Nie posiadają oni tych samych praw co kapelani zawodowi.
Duszpasterstwo wojskowe innych wyznań
Poza Kościołem katolickim czternaście innych Kościołów i Związków wyznaniowych w ustawach regulujących ich status prawny otrzymało gwarancje sprawowania opieki duszpasterskiej nad żołnierzami. Dwa spośród nich: Autokefaliczny Kościół Prawosławny (Ustawa o stosunku Państwa do Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z dnia 4 lipca 1991 roku i Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie ogłoszenia Statutu Prawosławnego Ordynariatu Polowego z dnia 19 kwietnia 1993 roku) i Kościół Ewangelicko-Augsburski (Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego z dnia 13 maja 1994 roku) posiadają także zorganizowane struktury duszpasterstwa wojskowego.
                24 grudnia 1994 roku Biskup Polowy wydał dekret, na mocy którego wszystkie izby modlitwy i kaplice położone na terenie jednostek wojskowych zostały udostępnione duszpasterstwu wojskowemu Kościoła Prawosławnego i Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego oraz innym istniejącym duszpasterstwom wojskowym. Sposób i czas wykorzystania izb modlitwy i kaplic uzgadniany jest między dowódcą jednostki wojskowej, księdzem kapelanem katolickim i duchownym sprawującym opiekę duszpasterską nad żołnierzami wyznań niekatolickich.  
Ocena
                Podsumowując omawiane zagadnienie należy stwierdzić, że ustawodawstwo państwowe (wojskowe) jest przychylne w stosunku do duszpasterstwa prowadzonego przez Ordynariat Polowy. Chociaż uwzględnia potrzeby całych potrzeb duszpasterstwa to jednak akcentuje aspekty wychowawcze w wojsku: „Współdziałanie pomiędzy dowódcami poszczególnych szczebli organizacyjnych sił zbrojnych, a właściwymi kapelanami wojskowymi obejmuje współpracę w zakresie kształtowania pożądanych postaw moralnych żołnierzy i ich patriotyczno-obronnego wychowania” (§ 2 ust. 2 32/ORG). Zakres zadań duszpasterskich jest jednak o wiele szerszy.
                Trzymanie się zbyt sztywno zasad dotyczących oficerów zawodowych względem kapelanów prowadzi do pewnych ograniczeń swobody Biskupa Polowego w dokonywaniu zmian na stanowiskach duszpasterskich oraz grupach uposażeniowych. Prawo wojskowe wymaga w tym względzie pewnej modyfikacji i uelastycznienia. Rodzi się również pytanie, czy Kościół powinien kanonizować prawo państwowe, robiąc wyłom od zasad obowiązujących, dla własnych potrzeb?
+ Tadeusz Płoski
Biskup Polowy Wojska Polskiego
28 sierpnia 2008 roku
 
               
 
 
 
 
 
 
 
 
ORDYNARIAT-FB
Nasza Służba 18/2017
Informator
Diecezji Polowej

Copyright © Kuria Polowa WP 2004 - 2017
ul. Tokarzewskiego-Karaszewicza 4; 00-911 Warszawa 62
tel. c. (0-22) 826-05-68; w. 261-87-31-93; fax c. (0-22) 826-93-37
e-mail: opwp@ron.mil.pl;